Στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου θα βρεθεί αύριο η επιταχυνόμενη δημοκρατική οπισθοδρόμηση της Τουρκίας, με την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Τομ Λάντος να εξετάζει την υποχώρηση του κράτους δικαίου, τη συρρίκνωση των πολιτικών ελευθεριών και τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, σε ακρόαση με τίτλο «Μπορεί η Τουρκία να βρει τον δρόμο πίσω προς την ελευθερία; Η εδραίωση του αυταρχισμού και η μάχη για την υπεράσπιση της τουρκικής δημοκρατίας».

Οι γραπτές καταθέσεις των μαρτύρων, που περιήλθαν σε γνώση της «Κ», σκιαγραφούν μια εξαιρετικά προβληματική εικόνα για την πορεία της Τουρκίας υπό τον Ταγίπ Ερντογάν. Περιγράφουν μια χώρα όπου οι θεσμοί του κράτους έχουν τεθεί στην υπηρεσία της πολιτικής επιβίωσης του προέδρου, η Δικαιοσύνη χρησιμοποιείται συστηματικά ως εργαλείο πίεσης κατά της αντιπολίτευσης, η ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου έχει συρρικνωθεί και οι δημοκρατικές δικλίδες ελέγχου και λογοδοσίας έχουν αποδυναμωθεί.

Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο ακαδημαϊκός Χένρι Μπάρκι, ανώτερος συνεργάτης του Council on Foreign Relations, ο οποίος θα αναφέρει ότι η Τουρκία έχει πλέον ξεπεράσει το στάδιο της απλής δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και έχει εξελιχθεί σε ένα σύστημα προσωποπαγούς εξουσίας οργανωμένο γύρω από τις ανάγκες και τις προτεραιότητες ενός ανθρώπου. «Αυτό που έχει αναδυθεί στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια δεν είναι απλώς μια περίπτωση δημοκρατικής οπισθοδρόμησης», θα αναφέρει, «είναι ένα σύστημα προσωπικής εξουσίας οργανωμένο γύρω από την πολιτική επιβίωση, τις προτεραιότητες και τις προσωπικές επιλογές του προέδρου Ερντογάν».

Η σύλληψη Ιμάμογλου
Οπως θα επισημάνει, η σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας αυτής πραγματικότητας. Ο Ιμάμογλου συνελήφθη ακριβώς τη στιγμή που το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα ετοιμαζόταν να τον ανακηρύξει επίσημα προεδρικό υποψήφιο, κάτι που, κατά τον ίδιο, καθιστά την υπόθεση αυτή «τη μεγαλύτερη προσπάθεια αποκλεισμού κορυφαίου αντιπολιτευόμενου υποψηφίου από την εκλογική διαδικασία στην ιστορία της Τουρκικής Δημοκρατίας».

Ο Μπάρκι θα υποστηρίξει ότι ο Ερντογάν έχει πλέον καταλήξει στο συμπέρασμα πως δεν μπορεί να διακινδυνεύσει μια πραγματικά ελεύθερη και δίκαιη εκλογική αναμέτρηση. «Μετά από 23 χρόνια στην εξουσία έχει εξαντλήσει το πολιτικό κεφάλαιό του» θα αναφέρει, εκτιμώντας ότι η δίωξη του Ιμάμογλου και οι παρεμβάσεις στις εσωτερικές διαδικασίες της αντιπολίτευσης αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής εξουδετέρωσης κάθε σοβαρού πολιτικού αντιπάλου.

Στην κατάθεσή του θα αναφερθεί επίσης στην προσπάθεια ακύρωσης του συνεδρίου του CHP και επαναφοράς της προηγούμενης ηγεσίας του κόμματος, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πρωτοφανή κρατική παρέμβαση στην εσωτερική λειτουργία της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Απομακρύνθηκαν 150.000 δημόσιοι υπάλληλοι
Ιδιαίτερη έμφαση θα δώσει στις εξελίξεις που ακολούθησαν το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Σύμφωνα με τα στοιχεία που θα παραθέσει, περισσότεροι από 150.000 δημόσιοι υπάλληλοι απομακρύνθηκαν από τις θέσεις τους, ενώ περίπου 4.400 δικαστές και εισαγγελείς αποπέμφθηκαν από το δικαστικό σώμα. Οπως θα πει, η διαδικασία αυτή επέτρεψε την αναδιάρθρωση κρίσιμων κρατικών θεσμών με τρόπο που ενίσχυσε την εξάρτησή τους από την εκτελεστική εξουσία.

Ο Μπάρκι θα σταθεί ιδιαίτερα στις υποθέσεις του επιχειρηματία και ακτιβιστή Οσμάν Καβάλα, του Κούρδου πολιτικού Σελαχατίν Ντεμιρτάς και του βουλευτή Τζαν Αταλάι, υποστηρίζοντας ότι η Αγκυρα εξακολουθεί να αγνοεί αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και, στην περίπτωση Αταλάι, ακόμη και αποφάσεις του ίδιου του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Στην 159η θέση η Τουρκία στην ελευθερία του Τύπου
Ιδιαίτερα επικριτικός θα εμφανιστεί και για την ελευθερία του Τύπου υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία κατατάσσεται στην 159η θέση παγκοσμίως στον δείκτη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, ενώ θα αναφερθεί και στον νόμο περί «παραπληροφόρησης» του 2022, υποστηρίζοντας ότι έχει μετατραπεί σε βασικό εργαλείο ποινικής δίωξης δημοσιογράφων και χρηστών των κοινωνικών δικτύων. «Οποιοδήποτε σχόλιο ή άρθρο, εφόσον χαρακτηριστεί ψευδές από το Προεδρικό Κέντρο Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δίωξη και φυλάκιση κάποιου» θα αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ενα ακόμη σημείο της κατάθεσης αφορά το αδίκημα της «προσβολής του προέδρου». Σύμφωνα με τα στοιχεία που θα παραθέσει, από το 2014 μέχρι σήμερα έχουν διερευνηθεί περίπου 160.000 υποθέσεις, δεκάδες χιλιάδες πολίτες έχουν οδηγηθεί σε δίκη και χιλιάδες έχουν καταδικαστεί. «Παιδιά έχουν διωχθεί επειδή κατέστρεψαν προεκλογικές αφίσες. Συνταξιούχοι έχουν διωχθεί για σχόλια σε καφενεία. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η καθημερινή πολιτική δυσαρέσκεια μετατρέπεται σε πιθανή ποινική ευθύνη», θα υποστηρίξει.

Κριτική σε Ντόναλντ Τραμπ και Τομ Μπάρακ
Ακόμη πιο αιχμηρός αναμένεται να εμφανιστεί ο Μάικλ Ρούμπιν του Middle East Forum και του American Enterprise Institute. Ο Ρούμπιν θα υποστηρίξει ότι η Τουρκία βρίσκεται σήμερα σε βαθύτερη δημοκρατική κρίση από οποιαδήποτε άλλη περίοδο μετά την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας και θα αποδώσει ευθύνες όχι μόνο στην Αγκυρα αλλά και στην Ουάσιγκτον. Θα ασκήσει κριτική στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και σε κορυφαίους συμβούλους του, ότι έχουν στείλει το μήνυμα στον Τούρκο πρόεδρο πως δεν θα υπάρξει κόστος για τη συμπεριφορά του. Ιδιαίτερα επικριτικός θα είναι και απέναντι στον Αμερικανό πρέσβη στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, υποστηρίζοντας ότι η στάση του απέναντι στον Ερντογάν εκπέμπει μήνυμα ανοχής προς τις τουρκικές αρχές.

Ο Ρούμπιν θα παρουσιάσει ως σημείο καμπής τη σύλληψη του Σελαχατίν Ντεμιρτάς το 2016, υποστηρίζοντας ότι η περιορισμένη αντίδραση της Δύσης έπεισε τον Ερντογάν ότι μπορούσε να εξουδετερώνει πολιτικούς αντιπάλους χωρίς σοβαρές συνέπειες. Οπως θα πει, η ίδια λογική βρίσκεται πίσω και από τη δίωξη του Εκρέμ Ιμάμογλου.

Ο Ρούμπιν θα υποστηρίξει ότι η υποδαύλιση θρησκευτικών και εθνοτικών διαχωρισμών καθώς και ο ιστορικός αναθεωρητισμός βρίσκονται σήμερα στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών, φθάνοντας «σε επίπεδα που θυμίζουν την περίοδο των γενοκτονιών των Αρμενίων και των Ποντίων».

Παράλληλα, θα επικρίνει όσους στην Ουάσιγκτον υποβαθμίζουν τις εξελίξεις αυτές στο όνομα των γεωπολιτικών σχέσεων με την Αγκυρα. Θα ζητήσει από τις ΗΠΑ να στηρίξουν ενεργότερα την προστασία των θρησκευτικών και κοινοτικών δικαιωμάτων των ελληνικών και αρμενικών μειονοτήτων, υποστηρίζοντας την επιστροφή εκκλησιών, σχολείων και άλλων κοινοτικών περιουσιών που αφαιρέθηκαν κατά το παρελθόν.

Στήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου
Θα καλέσει επίσης την Ουάσιγκτον να στηρίξει πιο ενεργά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να εξεταστεί ακόμη και η επιβολή κυρώσεων εάν η Αγκυρα συνεχίσει να παρεμβαίνει στην εκλογή κληρικών ή να χρησιμοποιεί διοικητικούς περιορισμούς που επηρεάζουν τη λειτουργία του. Στο ίδιο πλαίσιο θα αναφερθεί στην Αγία Σοφία, στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και σε άλλα ιστορικά χριστιανικά μνημεία της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ισχυρότερη διεθνής μέριμνα για τη διαφύλαξη της ιστορικής, πολιτιστικής και θρησκευτικής φυσιογνωμίας τους.

Ιδιαίτερα εκτεταμένη θα είναι η αναφορά του στη Χαμάς. Ο Ρούμπιν θα υποστηρίξει ότι η πολιτική, οικονομική και ιδεολογική στήριξη που παρέχει ο Ερντογάν στη Χαμάς βρίσκεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει η Παλαιστινιακή Αρχή έναντι της διεθνούς κοινότητας, μεταξύ άλλων ως προς την αναγνώριση του Ισραήλ και την εγκατάλειψη της τρομοκρατίας. Ο Ρούμπιν θα υποστηρίξει επίσης ότι η αντισημιτική ρητορική έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής συσπείρωσης και θα δηλώσει ότι οι Εβραίοι δεν είναι πλέον ασφαλείς στην Τουρκία.

Παράλληλα, θα αμφισβητήσει ευθέως το αφήγημα της τουρκικής κυβέρνησης για το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, το οποίο θα χαρακτηρίσει «τουρκικό ισοδύναμο της πυρκαγιάς του Ράιχσταγκ». Κατά τον Ρούμπιν, τα γεγονότα εκείνης της περιόδου χρησιμοποιήθηκαν από την κυβέρνηση Ερντογάν για να δικαιολογηθούν οι εκτεταμένες εκκαθαρίσεις στο κράτος και η περαιτέρω συγκέντρωση εξουσιών στην προεδρία.

«Ο φόβος αντικαθιστά τον νόμο»
Την πιο προσωπική και ανθρώπινη διάσταση της ακρόασης θα δώσει ο Σερκάν Γκιόλγκε, Αμερικανός πολίτης, επιστήμονας που εργάστηκε σε προγράμματα της NASA και πρώην πολιτικός κρατούμενος στην Τουρκία. Ο Γκιόλγκε θα αφηγηθεί πώς συνελήφθη το καλοκαίρι του 2016 ενώ βρισκόταν στην Τουρκία για οικογενειακές διακοπές και πώς μια ανώνυμη καταγγελία ότι εργαζόταν δήθεν για τη CIA μετατράπηκε σε υπόθεση τρομοκρατίας. Θα περιγράψει αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «profile-based prosecution», δηλαδή ένα σύστημα στο οποίο οι Αρχές αποφασίζουν πρώτα ποιος είναι ένοχος και στη συνέχεια αναζητούν στοιχεία για να στηρίξουν την κατηγορία.

Οπως θα αναφέρει, στην περίπτωσή του οι εισαγγελείς χρησιμοποίησαν ως αποδεικτικά στοιχεία τις πανεπιστημιακές σπουδές του, έναν νόμιμο τραπεζικό λογαριασμό, τηλεφωνικές επαφές, ακόμη και ένα χαρτονόμισμα του ενός δολαρίου και την υπηρεσιακή ταυτότητα της NASA. Θα περιγράψει επίσης τις συνθήκες κράτησής του, την παραμονή του σε υπερπλήρη κελιά, την απομόνωση και τις πιέσεις που δεχόταν να κατονομάσει άλλους υπόπτους. Θα υποστηρίξει ότι η δική του ιστορία δεν αφορά μόνο τον ίδιο αλλά και το τι συμβαίνει όταν «ο φόβος αντικαθιστά τον νόμο».

source: kathimerini.gr